ΝΕΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ.GR

Στις νεότερες εξελίξεις που αφορούν τη διακοπή του καπνίσματος, την πρόληψη στις νεαρές ηλικίες αλλά και τη στρατηγική μείωσης της βλάβης για την υγεία, επικεντρώθηκαν οι ομιλητές των δύο πρώτων πάνελ στο πλαίσιο της 9ης Συνόδου για τη Μείωση της Βλάβης από το Κάπνισμα.

🔴 Η Στρατηγική της Δημόσιας Υγείας και ο Ρόλος των Εναλλακτικών Προϊόντων

Την έναρξη της συζήτησης πραγματοποίησε ο Ιγνάτιος Οικονομίδης, καθηγητής Καρδιολογίας και πρόεδρος της Διεθνούς Επιστημονικής Εταιρείας για τον Έλεγχο του Καπνίσματος και τη Μείωση της Βλάβης από το Κάπνισμα (SCOHRE). Όπως υπογράμμισε, ο κεντρικός στόχος της Δημόσιας Υγείας κινείται σε τρεις άξονες:

Η αποφυγή της έναρξης του καπνίσματος, ιδιαίτερα από τους νέους.


Η πλήρης διακοπή του από τους ενεργούς καπνιστές.


Η μείωση της βλάβης στην υγεία όσων συνεχίζουν να καπνίζουν.

Ο κ. Οικονομίδης αναφέρθηκε στις διαθέσιμες φαρμακευτικές θεραπείες διακοπής (όπως η βαρενικλίνη και η συτισινικλίνη), ενώ παρουσίασε διεθνείς μελέτες που δείχνουν ότι η χρήση εναλλακτικών προϊόντων καπνού και νικοτίνης μπορεί να προσφέρει θετικές εκβάσεις για τους καπνιστές — παράγοντας που οφείλει να αξιολογείται κατά τη χάραξη πολιτικών. Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη για αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο ώστε να αποτρέπεται η πρόσβαση των ανηλίκων σε αυτά τα προϊόντα.

Στο ίδιο κλίμα, η Αναστασία Μπαρμπούνη, παιδίατρος, επιδημιολόγος, καθηγήτρια Δημόσιας Υγείας και μέλος του Δ.Σ. του SCOHRE, καλωσόρισε τους συνέδρους επισημαίνοντας ότι ο έλεγχος του καπνίσματος απαιτεί επιστημονική προσοχή, ευελιξία και ανοικτό διάλογο.

🔴 Τα Δεδομένα για τους Νέους: Ιστορικό Χαμηλό στο Συμβατικό Τσιγάρο

Ο Ray Niaura, καθηγητής Κοινωνικών Επιστημών στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, παρουσίασε αναλυτικά στοιχεία για τη χρήση προϊόντων καπνού από νέους στις ΗΠΑ:

Τσιγάρο vs Άτμισμα: Στις ηλικίες έως 17 ετών, η κατανάλωση συμβατικών τσιγάρων βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα (σχεδόν ανύπαρκτη), ενώ αρχίζει να αυξάνεται μετά τα 21 και κορυφώνεται μετά τα 35 έτη.


Προτιμήσεις Νέων (12–17 ετών): Πρώτα στις προτιμήσεις βρίσκονται τα ηλεκτρονικά τσιγάρα (με αιχμή στις ηλικίες 21–34), ακολουθούν τα φακελάκια νικοτίνης (pouches) και τελευταίο έρχεται το παραδοσιακό τσιγάρο.


Θεαματική Μείωση: Από το 2019 έως το 2025, η συνολική χρήση προϊόντων καπνού/νικοτίνης από εφήβους υποχώρησε δραματικά από το ~28% στο ~7,5%.


Pouches & Άλλες Ουσίες: Η χρήση των pouches παρουσιάζει αυξητική τάση αλλά παραμένει σε χαμηλά απόλυτα ποσοστά και είναι κυρίως περιστασιακή. Παράλληλα, παρατηρείται γενικότερη μείωση στη χρήση ουσιών από μαθητές, με την κάνναβη να καταγράφει χαμηλότερα ποσοστά από το αλκοόλ. Αντίθετα, ανοδικά κινείται η καθημερινή κατανάλωση ενεργειακών ποτών (στο 20% των νέων).

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο David T. Sweanor, πρόεδρος του συμβουλίου του Κέντρου για τη Νομοθεσία της Υγείας στο Πανεπιστήμιο της Οτάβα (Καναδάς), σύγκρινε τη σημερινή εικόνα με το παρελθόν, όταν το 42% των νέων 15–19 ετών κάπνιζε καθημερινά. Σήμερα, τα ποσοστά αυτά είναι απειροελάχιστα. Χαρακτήρισε την υποκατάσταση του τσιγάρου από εναλλακτικά προϊόντα ως αποτελεσματική αντικαπνιστική πολιτική για το σύνολο του πληθυσμού, ενώ υπογράμμισε τον καθοδηγητικό ρόλο γονέων και εκπαιδευτικών απέναντι στις ρίσκες συμπεριφορές των εφήβων.

Ο Brad Rodu, ομότιμος καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Λούισβιλ των ΗΠΑ, σημείωσε ότι η άνοδος του ατμίσματος λειτούργησε ως υποκατάστατο και όχι ως «πύλη» πρόσθετης κατανάλωσης, καθώς η συνολική χρήση νικοτίνης υποχώρησε. Πρότεινε δε τα εναλλακτικά προϊόντα να γίνουν πιο προσβάσιμα στις ηλικίες άνω των 35 ετών, όπου συγκεντρώνεται η συντριπτική πλειονότητα των παραδοσιακών καπνιστών.

🔴 Η Φαρμακολογία της Νικοτίνης: Κίνδυνοι, Οφέλη και Προφίλ Κινδύνου

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η τοποθέτηση του Neal Benowitz, ομότιμου καθηγητή Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια και διεθνούς κύρους ειδικού στη φαρμακολογία της νικοτίνης (με πάνω από 700 δημοσιεύσεις).

Ο καθηγητής αναλύοντας τους μηχανισμούς δράσης της νικοτίνης, παρουσίασε τις επιστημονικές εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις της:

Εξάρτηση: Βέβαιη.


Καρδιαγγειακά νοσήματα / Τοξικότητα στην αναπαραγωγή / Προβλήματα ανάπτυξης εγκεφάλου στους εφήβους / Κίνδυνος μετάδοσης μολυσματικών ασθενειών / Καρκίνος: Πιθανά.


Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ): Απίθανο (καθώς συνδέεται κυρίως με τα προϊόντα καύσης).

Παράλληλα, αναφέρθηκε και στα πιθανά οφέλη ή θεραπευτικές εφαρμογές της νικοτίνης (σε καταστάσεις όπως η ελκώδης κολίτιδα, η ΔΕΠΥ, η σχιζοφρένεια, η νόσος Πάρκινσον, αυτοάνοσα νοσήματα και η διαχείριση του πόνου), αλλά και στα μη ιατρικά της οφέλη (ευχαρίστηση, διέγερση, γνωστική ενίσχυση, βελτίωση διάθεσης και αθλητικών επιδόσεων). Μάλιστα, παρέθεσε στοιχεία από τις ΗΠΑ για την ανίχνευση νικοτίνης σε επαγγελματίες αθλητές (67% στο μπέιζμπολ, 42% στο φούτμπολ, 39% στην άρση βαρών/χόκεϊ και 37% στο βόλεϊ).

Καταλήγοντας, ο κ. Benowitz υπογράμμισε μια θεμελιώδη αρχή της μείωσης της βλάβης: δεν έχουν όλες οι μορφές πρόσληψης νικοτίνης τις ίδιες επιπτώσεις στην υγεία. Τα προϊόντα χωρίς καύση παρουσιάζουν σημαντικά χαμηλότερο προφίλ κινδύνου διότι η απουσία καύσης περιορίζει δραστικά την έκθεση στις τοξικές ουσίες του καπνού — χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι απολύτως ακίνδυνα.

Μια νέα διαστημική κούρσα υψηλού ρίσκου βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η Κίνα προετοιμάζουν το έδαφος για την εγκατάσταση πυρηνικών αντιδραστήρων στην επιφάνεια της Σελήνης. Η αντιπαράθεση αυτή, που από πολλούς αναλύτες ήδη χαρακτηρίζεται ως ο σύγχρονος «Πόλεμος των Άστρων», δεν αφορά απλώς την εξερεύνηση του διαστήματος, αλλά τον στρατηγικό έλεγχο των σεληνιακών πόρων και τη διασφάλιση της ενεργειακής υπεροχής.

Η ανάγκη για σταθερή και αυτόνομη ενέργεια είναι το κλειδί για οποιαδήποτε μόνιμη ανθρώπινη παρουσία στον φυσικό μας δορυφόρο. Η ηλιακή ενέργεια και τα συστήματα ραδιοϊσοτόπων προσφέρουν περιορισμένες δυνατότητες, κατάλληλες κυρίως για τις αρχικές φάσεις θέρμανσης εξοπλισμού και φόρτισης ρόβερ. Αντίθετα, οι πυρηνικοί αντιδραστήρες είναι συμπαγείς, δεν εξαρτώνται από το ηλιακό φως και μπορούν να λειτουργούν αδιάλειπτα για χρόνια με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση.

Στην κούρσα αυτή, η NASA επιταχύνει τους σχεδιασμούς της για τον «Σεληνιακό Αντιδραστήρα 1», καλώντας ιδιωτικές εταιρείες να ετοιμάσουν μια μονάδα παραγωγής 20 κιλοβάτ – ισχύς ικανή να καλύψει τις ανάγκες περίπου 16 αμερικανικών νοικοκυριών. Η αμερικανική πλευρά στοχεύει στην υλοποίηση του εγχειρήματος κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης έως τον Δεκέμβριο του 2030, φοβούμενη ότι μια πιθανή προηγούμενη εγκατάσταση από τους ανταγωνιστές της θα μπορούσε να δημιουργήσει μια de facto ζώνη αποκλεισμού.

Από την άλλη πλευρά, η Ρωσία και η Κίνα αναπτύσσουν μια στενή, μυστική συνεργασία. Η Μόσχα, αξιοποιώντας τη μακρά τεχνογνωσία της στην διαστημική πυρηνική τεχνολογία και τα αποθέματα χαμηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, έχει αναλάβει την κατασκευή του σεληνιακού αντιδραστήρα «Selena» έως το 2036. Ο συγκεκριμένος αντιδραστήρας θα παράγει έως 10 κιλοβάτ ηλεκτρικής ενέργειας και θα τροφοδοτεί αυτόνομα τις μελλοντικές σεληνιακές βάσεις υπό κινεζική ηγεσία.

Παρά τις εντυπωσιακές προοπτικές για την εξόρυξη παγωμένου νερού και τη χρησιμοποίηση της Σελήνης ως ορμητηρίου για αποστολές στο βαθύτερο διάστημα, η επιστημονική κοινότητα εκφράζει σοβαρές ανησυχίες. Τα αυξημένα ποσοστά αποτυχιών σε εκτοξεύσεις πυραύλων τα τελευταία χρόνια, οι συντριβές σεληνιακών οχημάτων και η τακτική πτώση διαστημικών συντριμμιών στη Γη υπογραμμίζουν ότι οι βιαστικές κινήσεις των κυβερνήσεων ενδέχεται να θέσουν σε δεύτερη μοίρα τους κανόνες ασφαλείας.